पिंपरी-चिंचवड | प्रतिनिधी : युनूस खतीब
सायबर फसवणुकीत वापरल्या जाणाऱ्या ‘म्युल अकाउंट’विरोधात पिंपरी-चिंचवड सायबर पोलिसांनी ‘ऑपरेशन म्युल हंट’ अंतर्गत मोठी कारवाई करत पाच संशयित म्युल खातेधारकांविरोधात गुन्हे दाखल केले आहेत. राष्ट्रीय सायबर गुन्हे अहवाल पोर्टल (NCRP) आणि ‘समवय’ (SAMVAYA) पोर्टलवरील माहितीचे विश्लेषण करून ही कारवाई करण्यात आली आहे.
सायबर गुन्हेगार स्वतःची बँक खाती वापरण्याऐवजी सर्वसामान्य नागरिक, विद्यार्थी किंवा आर्थिक अडचणीत असलेल्या व्यक्तींची बँक खाती भाड्याने घेऊन अथवा विकत घेऊन फसवणुकीचा पैसा त्यामार्फत फिरवतात. अशा खात्यांना ‘म्युल खाते’ म्हटले जाते.
काय आहे ‘म्युल खाते’?
सायबर गुन्ह्यातील फसवणुकीची रक्कम स्वीकारणे, दुसऱ्या खात्यात वर्ग करणे किंवा रोख स्वरूपात काढण्यासाठी वापरले जाणारे खाते म्हणजे म्युल खाते. अनेकदा खातेदारांना कमिशनचे आमिष दाखवून किंवा फसवून त्यांची खाती वापरली जातात.
गुन्हेगारांची कार्यपद्धती
टेलिग्राम, व्हॉट्सअॅप व सोशल मीडियाद्वारे झटपट पैशांचे आमिष.
विद्यार्थी, बेरोजगार व कमी उत्पन्न गटातील नागरिकांना लक्ष्य.
सक्रिय बँक खाते, एटीएम कार्ड, इंटरनेट बँकिंग व सिमकार्ड खरेदी.
बनावट कंपन्या स्थापन करून चालू खाती उघडणे.
फसवणुकीची रक्कम विविध खात्यांतून फिरवून पुरावे नष्ट करण्याचा प्रयत्न.
पोलिसांनी उघडकीस आणलेली प्रकरणे
१) चिंचवडमधील ‘GENIUS ENTERPRISES’ खाते
YES बँकेतील एका खात्यात अवघ्या ११ दिवसांत तब्बल ₹93.62 लाख संशयास्पद व्यवहार आढळले. या खात्याविरोधात देशभरातील १३ सायबर तक्रारी नोंद आहेत.
२) देहूरोडमधील ‘ABHIJIT WEB DEVELOPER’
बँक ऑफ महाराष्ट्रच्या खात्यात ₹54.62 लाख संशयास्पद व्यवहार आढळले. या खात्याशी संबंधित २ सायबर तक्रारी नोंद आहेत.
३) पिंपरीतील ‘Salve Developer’
या खात्यातून ₹16.97 लाख संशयास्पद व्यवहार झाल्याचे तपासात निष्पन्न झाले. संबंधित खात्याविरोधात ७ तक्रारी नोंद आहेत.
४) चिंचवडमधील खातेधारक राहुल राठोड
बँक ऑफ महाराष्ट्रच्या खात्यात ₹34.37 लाख संशयास्पद रक्कम प्राप्त झाल्याचे उघड झाले असून ७ सायबर तक्रारी नोंद आहेत.
५) थेरगावमधील खातेधारक प्रेम लोखंडे
जळगाव जनता सहकारी बँकेच्या खात्यात ₹23.23 लाख संशयास्पद व्यवहार आढळले. या खात्याविरोधात गुजरात व दिल्ली येथील दोन तक्रारी नोंद आहेत.
ऑपरेशन म्युल हंटचे उद्दिष्ट
म्युल खात्यांची ओळख पटविणे
खातेधारक, एजंट आणि रॅकेट चालकांना अटक करणे
संशयित खात्यांवर फ्रिझ/लियन मार्क करणे
पैशांचा प्रवाह (Money Trail) शोधणे
बँका व राज्य सायबर पोलिसांमध्ये समन्वय वाढवणे
ही कारवाई पोलीस आयुक्त विनयकुमार चौबे, सहपोलीस आयुक्त डॉ. शशिकांत महावरकर, अपर पोलीस आयुक्त (गुन्हे) सारंग आवाड, पोलीस उपायुक्त (गुन्हे) रोहिदास पवार आणि सहाय्यक पोलीस आयुक्त (आर्थिक व सायबर) रोहिणी बानकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली सायबर पोलीस ठाणे व काळेवाडी पोलीस ठाण्याच्या पथकाने केली.
नागरिकांना आवाहन
सायबर पोलिसांनी नागरिकांना सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे. कंपनीचे पैसे, गेमिंग फंड, जीएसटी परतावा, कर्जाची रक्कम किंवा सीबील स्कोअर वाढविण्यासाठी खाते वापरण्याचे आमिष दाखवून बँक खाते मागितले जात असल्यास अशा व्यक्तींवर विश्वास ठेवू नये. स्वतःचे बँक खाते, एटीएम कार्ड, पासवर्ड किंवा सिमकार्ड कोणालाही देऊ नये.
सायबर फसवणुकीचा संशय आल्यास
तात्काळ 1930 या हेल्पलाईनवर संपर्क साधावा किंवा [National Cyber Crime Reporting Portal](https://www.cybercrime.gov.in?utm_source=chatgpt.com) वर तक्रार नोंदवावी.
